بارم بندی جدید دروس زیست شناسی

قابل توجه همکاران عزیز و گرامی بدینوسیله بارم بندی دروس زیست اعلام می گردد

بارم بندي و ارزشيابي دروس زيست شناسي دورة متوسطه در سال تحصيلي 92-91

 

بارم بندي درس علوم زيستي وبهداشت سال اول دبيرستان كد1/212

فصل ها	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم	شهريور
1	2/5	0/5	1
2	2/5	0/75	1/5
3	3	0/75	1/5
4	5/5	2	3/5
5	4/5	1	2/5
6	-	6/5	4
7	-	4/5	2
فعاليت ها*	2	4	4
جمع	20	20	20

* از 4 نمره در نظر گرفته شده براي فعاليت ها درآزمون نوبت دوم و شهريور 1 تا 5/1 نمره سوال را از بخش اول كتاب طراحي نماييد .

بارم بندي درس زيست شناسي وآزمايشگاه (1)سال دوم دبيرستان رشته علوم تجربي كد 1/231

فصل	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم	شهريور
1	4	1	1/5
2	6	1/5	2/5
3	4	1	2
4	4	1/5	2
5	-	1/5	1/5
6	-	6	4
7	-	2	1
8	-	3/5	2/5
فعاليت ها	2	2	3
جمع	20	20	20

براي طراحي سوالات آزمون سال تحصيلي جاري، كتاب چاپ سال 1391 مبناي طراحي سوال كتاب‌هاي‌ فوق مي‌باشد.

بارم بندي درس زيست شناسي وآزمايشگاه (2)سال سوم متوسطه رشته علوم تجربي كد1/261

فصل	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم، شهريور، بزرگسالان و دي ماه
1	3/5	1/5
2	4	1/5
3	3/5	1/5
4	3	1/5
5	2/5	1/5
6	1/5 تا صفحه 129 چرخه سلول	2
7	-	1
8	-	2
9	-	2
10	-	1/5
11	-	2
فعاليت ها	2	2
جمع	20	20

-براي طراحي سوالات آزمون سال تحصيلي جاري، كتاب چاپ سال 1391مبناي طراحي سوال كتاب‌ فوق مي‌باشد.

بارم بندي درس زيست شناسي دوره پيش دانشگاهي رشته علوم تجربي كد 2/290

فصل	پاياني نوبت اول	پاياني نوبت دوم، شهريور، بزرگسالان و دي ماه
1	4/5	1/5
2	3/5	1
3	3	0/5
4	3/5	0/5
5	5/5	1/5
6	-	2/5
7	-	2/5
8	-	3
9	-	2/5
10	-	2/5
11	-	2
جمع	20	20

ادامه نوشته

اسید فولیک

ویتامین B9 (اسید فولیک)

اسید فولیک یا فولات (ویتامین B9) جزو ویتامین های گروه B می باشد. این ویتامین محلول در آب است، در بدن جمع نمی شود و از طریق ادرار دفع می گردد. پس باید هر روز در رژیم غذایی خود، مصرف منابع غذایی اسید فولیک را فراموش نکنیم.

اهمیت اسید فولیک

اسید فولیک به همراه ویتامین B12 و ویتامین C به هضم غذا و استفاده ی بدن از پروتئین و ساخت پروتئین در زمان لازم کمک می کند. اسید فولیک برای ساخت گلبول های قرمز خون و DNA (که عمل کنترل وراثت را انجام می دهد و راهنمایی برای فعالیت های سلول ها می باشد.)نیز لازم است.

این ویتامین عمل ساخت و نگه داری سلول ها را بر عهده دارد. این وظیفه در هنگام تقسیم سلولی و رشد بسیار مهم است، پس مصرف آن برای زنان باردار و نوزادان ضروری است.

اسید فولیک همچنین در رشد بافت ها کمک می کند و باعث درست عمل کردن سلول ها می شود. این ویتامین در زمانی که بدن احتیاج به غذا خوردن دارد، موجب افزایش اشتها می شود و به همین ترتیب اسیدهای هضم کننده غذا را می سازد.

مکمل(قرص) اسید فولیک در درمان بی نظمی های وابسته به کمبود اسید فولیک استفاده می شود. اسید فولیک برای درمان زخم های پا و مشکلات قاعدگی نیز تجویز می شود.

اسید فولیک در تکامل رشد جنین بسیار با اهمیت می باشد. رشد طناب نخاعی و مغز جنین در گرو مصرف اسید فولیک توسط مادر می باشد.

اغلب زنانی که می خواهند باردار شوند و زنان باردار، باید مکمل اسید فولیک مصرف کنند. دادن این ویتامین به زنان باردار بسیار مفید است، چرا که از ناهنجاری های عصبی زمان تولد، مانند نقص لوله عصبی نوزادان(اسپینا بیفیدا) جلوگیری می کند.

زنان باید مکمل اسید فولیک را 2 تا 3 ماه قبل از بارداری و در 3 ماهه اول بارداری مصرف کنند، مخصوصا زنانی که سابقه ناهنجاری های عصبی در اقوامشان وجود دارد و زنانی که داروهای خاصی را مصرف می کنند، مثل برخی از داروهای ضد صرع .

اسید فولیک و بیماری قلبی

اگر غذاهای دارای اسید فولیک ( فولات) را مصرف کنید، احتمال خطر بیماری قلبی را کم کرده اید. اسید فولیک مقدار اسید آمینه هموسیستئین را نیز کم می کند.

انستیتوی سلامتی بسیاری از عوامل خطر بیماری قلبی را مشخص کرده است، نظیر: افزایش LDL (کلسترول بد)، افزایش فشار خون، کاهش HDL (کلسترول خوب)، چاقی و دیابت.

در سال های اخیر یکی دیگر از عوامل خطر برای بیماری قلبی شناخته شد و آن افزایش هموسیستئین است.

هموسیستئین، یک اسید آمینه می باشد که در خون وجود دارد و افزایش مقدار آن باعث سکته و بیماری قلبی می شود.

افزایش هموسیستئین باعث تنگ و گشاد شدن دریچه قلب می شود. همچنین، باعث تخریب رگ قلب و منعقد شدن خون در قلب و سکته قلبی شود.

کمبود فولات، ویتامین B12 و ویتامین B6 مقدار همموسیستئین خون را زیاد می کنند و به همین سبب بیماری قلبی را باعث می شوند. مصرف مکمل های فولات باعث کاهش مقدار هموسیستئین می شود و علاوه بر آن تنگ و گشاد شدن دریچه قلب را بهبود می دهد.

اسید فولیک و سرطان

فولات کم در خون، احتمال بروز سرطان را زیاد می کند. فولات برای ساخت، تعمیر و عملکرد DNA لازم است. شواهدی در دست است که نشان می دهد، کمبود فولات موجب تخریب DNA می گردد و این تخریب ممکن است باعث سرطان شود.

تحقیقات نشان داده است که کمبود فولات غذایی موجب افزایش سرطان روده بزرگ و بیماری کبدی میشود.

سلول های سرطانی به سرعت تکثیر می شوند. فولات، برای سلول ها و بافت های تکثیر یافته بسیار مفید است. برای سرطانی ها، مصرف مکمل فولات بسیار خوب است.

اسید فولیک و ویتامین B12

مکمل اسید فولیک برای کم خونی ناشی از کمبود ویتامین B12 مفید است.

اما این مکمل بر روی تغییرات و ناهنجاری های عصبی ناشی از کمبود ویتامین B12 اثری ندارد. برای درمان این ناراحتی های عصبی تنها مصرف ویتامین B12 مفید است.

کمبود اسید فولیک

کمبود اسید فولیک وقتی پیدا می شود که مصرف منابع غذایی این ویتامین جوابگوی نیاز بدن نباشد و یا فولات دفع شده از بدن زیاد باشد.

کمبود فولات در زنان باردار، منجر به کاهش وزن تولد، نوزادان نارس و دچار نقص لوله ی عصبی جنین می گردد. 

در نوجوانان، کمبود فولات منجر به آنمی (کم خونی) می شود.

از دیگر علایم کمبود این ویتامین در بدن می توان کمبود اشتها ، اسهال، کمبود وزن، ضعف، سردرد، زود رنجی، فراموشی و ..... را نام برد.

به طور کلی، علائم زیر در کمبود این ویتامین ایجاد می شود:

خاکستری شدن موها، کم خونی، ضعف، آشفتگی در خواب، رنگ پریدگی، سرخی و بادکردگی و زخم های زبانی (گلوسیت)، زخم معده و اسهال.

کبد چرب

بیماری کبد چرب و علائم آن

کبد چرب چیست؟

منظور از کبد چرب، رسوب چربی (عمدتاً از چربی‌های خنثی مثل تری گلیسیرید) در کبد است که در رابطه با مصرف الکل می تواند باشد که به آن "Alcoholic Fatty Liver" می‌ گویند، یا بدون مصرف الکل و یا در حضور میزان بسیار جزیی از الکل (که برای کبد خطر ساز نیست) ایجاد می ‌شود که تحت عنوان کلی "Non Alcoholic Fatty Liver Disease" (بیماری کبد چرب غیر الکلی) گفته می‌ شود.

رسوب چربی در کبد از نظر شکل ذرات چربی و از نظر اهمیت بالینی و فیزیوپاتولوژی به دو نوع "Micro Vesicular" و "Macro Vesicular" تقسیم می‌ شود.

آنچه مورد بحث فعلی است نوع "Macro Vesicular" است، یعنی رسوب ذرات درشت چربی در سلول‌های کبد که به جابجا شدن ارگان‌های داخل سلولی منجر می ‌شود، اما فعالیت‌ آنها را مختل نمی ‌سازد. این عارضه در حال حاضر نسبتاً شایع بوده و روز به روز ارزش بیشتری در بیماران مزمن کبدی (که علت خاصی برای بیماری شان پیدا نمی ‌شود) پیدا می ‌کند.

میزان شیوع بیماری کبد چرب تا چه حد است؟

شیوع کبد چرب در جوامع مختلف گوناگون است. براساس آماری، شیوع کبد چرب غیر الکلی 9- 7 درصد در کشورهای غربی و 2/1 درصد در ژاپن گزارش شده است. البته این آمار بیان گر درصد واقعی کبد چرب نمی ‌تواند باشد.

احتمال پیدایش کبد چرب غیرالکلی با وزن بیمار ارتباط مستقیم دارد و با توجه به افزایش چاقی در جوامع مختلف از جمله ایران، شیوع این عارضه نیز رو به افزایش است.

این عارضه در چه افرادی نمود پیدا می ‌کند؟

در کسانی که عوامل خطر پیدایش کبد چرب را دارند، مثل افراد چاق، مبتلایان به دیابت و چربی خون بالا و بی ‌تحرک.

مصرف بعضی داروها نیز می ‌تواند باعث رسوب چربی در کبد گردد. در این زمینه می ‌توان به استروئید، ویتامین A، متوتروکسات، آسپیرین، آمیودارون و استروژن سنتیک اشاره نمود. همچنین کاهش سریع وزن در کسانی که قبلاً به چاقی مبتلا بوده‌‌‌اند، می‌ تواند این عارضه را در پی داشته باشد.

در کسانی که سوء تغذیه ی پروتئینی دارند یا به سبب چاقی مفرط، جراحی‌های پیوند بای پس(Bypass) روده‌ای انجام داده‌اند نیز کبد چرب دیده می ‌شود. به دنبال تغذیه ی وریدی طولانی مدت نیز این عارضه بروز می ‌کند.

در زمینه ی بعضی بیماری‌های مزمن از جمله: کولیت زخمی نیز کبد چرب گزارش شده است.

در مواردی نیز هیچ علت یا بیماری زمینه ‌‌ای برای کبد چرب پیدا نمی‌ شود. بنابراین در کسی که دارای آنزیم‌های کبدی Alanine aminotransferease (ALT), aspartate aminotransferase (AST) افزایش یافته در آزمایش می ‌باشد و هیچ علتی برای آن پیدا نمی‌ شود، باید به فکر کبد چرب بود.

قابل ذکر است بیماری کبد چرب در هر سنی دیده می ‌شود، اما بیشترین شیوع آن بین 60- 40 سالگی است. همچنین" "Non Alcoholic Steatohepatitis (کبد چرب غیرالکلی همراه با التهاب در نسج کبد) در خانم‌ها شایع‌تر است.

علائم بیماری کبد چرب چیست؟

در بیشتر موارد این عارضه بدون علامت است و پزشک در بررسی آزمایشگاهی یا "سونوگرافی" یا "سی تی اسکن" که به علل دیگر انجام می‌ شود، متوجه آن می ‌شود.

فرد به ندرت از ضعف و خستگی و احساس سنگینی و فشار در ناحیه ی فوقانی و راست شکم شاکی است، به خصوص این علائم در مواردی که کبد چرب سریع ایجاد شده باشد، بیشتر بروز می ‌کند.

درد شدید غیرقابل تحمل، زردی، تب، لرز در کبد چرب دیده نمی ‌شود و در معاینه ی فیزیکی نیز تنها علامت "حساس بودن لبه ی کبد" در لمس است.

راه درمان:

شناخته شده‌ترین روش برای درمان کبد چرب ورزش همراه با کاهش وزن است و حتی دیده شده در بیمارانی که کاهش وزن نداشته‌اند، ورزش نقش مهمی در بهبود کبد چرب را داشته است.

برخی بیماریهای وابسته بهX

 دیستروفی عضلانی دوشن:

یک بیماری وابسته به جنس مغلوب است که نوعی نقص حرکتی و کاهش بافتهای ماهیچه ایی پیش رونده می باشد. تقریباً همه افراد مبتلا به این بیماری مرد هستند. نخستین علایم بیماری در اوایل دوران کودکی، زمانی که بچه دچار مشکلاتی در ایستادن می شود، آغاز می گردد. این بچه ها در 12 سالگی مجبور به استفاده از ویلچر میشوند. آنها در ادامه بسیار ضعیف شدهوتنفس عادی آنها دچار اشکال می شود. مرگ معمولاً در سن 20 سالگی رخ می دهد. در جمعیتهایی که درون آمیزی در آنها زیاد صورت می گیرد فراوانی حتی بیشتر هم می شود مثلاً در قبیله آمیش Amish در هندوستان- تقریباً یک نفر از هر 100 مرد همراه با این بیماری متولد میشود.

 جایگاه ژن ناقصی که سبب ایجاد دیسترفی عضلانی دوشن می شود با کمک تکنولوژی DNA روی کروموزوم x تعیین شده است. الل ژنهای نوع وحشی، پروتئینی بنام دیستروفین را کد میکنند که در ماهیچه هایی طبیعی وجود دارند اما در بیماران دوشن یافت نمی شود.

 یک سوم بیماران به علت موتاسیون جدید و دو سوم بیماران دارای ماداران حامل هستند. 60 تا 65 درصد موتاسیون ها به علت حذف و حدود 6٪ به علت مضاعف شدگی است محل ژن Xp 21 ژن بسیار بزرگی می باشد (بیش ازkb 2000 )این ژن حدود 1.5٪ کروموزوم X را به خود اختصاص داده است حداقل 70 اگزون دارد یک نسخه بزرگ از mRNA  تولید می کند که دیستروفین در عضلات اسکلتی و قلبی بیشترین مقدار ودر مغز به مقادیر کمتری یافت میشود این پروتئین (دیستروفین) برای نگهداری تمامیت ساختمان غشاء عضلانی حیاتی است. دیستروفین بطور طبیعی به غشاء عضله متصل میشود. و به حفظ سلامت رشته عضلانی کمک می کند در کمبود آن رشته عضلانی دژنره می شود.قبل از تولد به کمک تکنیک های 

DNA قابل تشخیص است. درمان با پیوند میو بلاست ها ، ژن درمانی و درمان داروئی است.

 سندرم زالی و کری وابسته به  X:   

سندرم زالی و کری وابسته به X  برای اولین بار در خانواده های یهودی  دراسرائیل در سال 1962 مشاهده شد که جنسیت افراد مبتلا مذکر بود و بطور مادرزادی کر و پوست آنها ابلق یا دورنگ بود. این بیماری را اصطلاحاً X-linked albinism-deafness syndrome یا ADFN می نامند اولین قدم برای جداسازی ژن حاوی این ین بیماری در سال 1982 به بکمک روش RFPL  انجام گرفت که ژن بیماریزا را تشخیص دادند.

 رنگدانه ای شدن شبکیه بیماری وابسته به X:

 بیماری رنگدانه ای شدن شبکه در مردان مشاهده می شود و ژن آن بصورت مغلوب روی کروموزوم X قرار دارد این بیماری در اثر یک حذف شدن ژن رنگدانه در سلولهای مخروطی اتفاق می افتد. تحقیقات نشان داده شده است که از بین رفتن سلولهای مخروطی نه تنها در ناحیه لکه زرد بلکه در سایر نقاط شبکیه صورت می گیرد بروز این بیمار که بصورت کاهش قدرت بینایی می باشد در سنین بالا مشاهده می شود.

  شکاف لب و شکاف کام ( Cleft lip , cleft Palate ) :

شکاف در کام از نرسیدن زوائد ماگزیلاری (Maxillary Process) به یکدیگر در حدود روز 35بارداری منشاء می گیرد. حدود 60 تا 80 درصد افراد مبتلا مذکر هستند.کام شکاف دار یک بیماری هتروژن است. شامل اشکال مجزای تک ژنی – تعداد زیادی سندروم های تک ژنی، اشکال همراه با اختلالات کروموزومی (ـبخصوص تری زومی13 )و اشکالی که در سندروم های غیر فامیلی تظاهر می کنند شیوع بیماری در نژادهای مختلف متفاوت است که در ژاپنی ها بیشتر از سایر نژادها می باشد. هر چه شدت بروز صفت بیشتر باشد با خطر عود مجدد بیشتری یهراه خواهد بود.ممکن است یک ژن اصلی (Major Gene) و چند ژن فرعی (Minor Gene) در بروز این عارضه نقش داشته باشد. در دو قلو های منوزیگوت حدود 30 درصد و در دو قلو های دی زیگوت ، خواهر و برادر های غیر دوقلو حدود 5 درصد احتمال و قوع وجود دارد.

 منابع:

  Histopathologic and Immunohistochemical Study of an Autopsy Eye With X-linked Cone DegenerationArch Ophthalmol. 1998;116:100-103